Hiện Tượng Gỉ Trắng Trên Thép Mạ Kẽm (White Rust)

Làm công trình hay cơ khí thì ai cũng chuộng thép mạ kẽm rồi, lớp kẽm bên ngoài giữ cho sắt thép đỡ sét gỉ hẳn. Nhưng khổ nổi lúc chở đi hay xếp trong kho, sơ hở tí là bề mặt nó lại nổi lên từng mảng một trắng xóa hoặc xám xám nhìn rất ngứa mắt. Dân trong nghề hay gọi cái này là gỉ trắng.

Nó từ đâu ra, ăn mòn thép cỡ nào và quan trọng nhất là tẩy sạch bằng cách nào mà không làm hỏng lớp kẽm? Dưới đây là mấy kinh nghiệm xử lý tận gốc với cách kê xếp kho bải sao cho chuẩn, anh em đỡ phải đau đầu mỗi khi gặp tình trạng này.

Hiện tượng gỉ trắng (White Rust) là gì?

 Cái vụ gỉ trắng này thật ra nguyên nhân chính là do thép bị đọng nước mà không khí lại không lọt vào được. Mưa tạt, sương đêm hay hơi ẩm bốc lên rồi kẹt lại ở trỏng.

Bình thường nếu để ở chỗ thoáng gió, lớp kẽm tiếp xúc đều với oxy rồi khí carbonic ngoài trời, lâu dần nó sẽ tự tạo thành một lớp màng mỏng màu xám mờ. Dân mình hay thấy tôn kẽm xỉn màu lại sau một thời gian là vì vậy. Lớp màng xám đó trơ lì lắm, bám rất chắc và che chắn cho thép bên trong khỏi bị ăn mòn tiếp.

Ngặt cái lúc mình xếp chống mấy cây thép, cuộn thép hay bó ống sát rạt vào nhau. Nước nó lọt vô mấy khe kẹt đó rồi nằm im re, khí carbonic bên ngoài không cách nào chui vô tới. Thành ra kẽm chỉ ăn với nước với oxy hoàn tan thôi, biến thành một dạng chát xốp xộp tên là kẽm hydroxit. Thằng này ngậm nước ghê lắm, nở phình ra gấp mấy lần thể tích kẽm ban đầu, nhìn bên ngoài y như một lớp bột phấn trắng bám đầy lên mặt thép.

Nguyên nhân chính gây gỉ trắng trong thực tế

• Đầu tiên là cái khí hậu mình nó ẩm ra, nhiều hôm độ ẩm lên hơn tám chục phần trăm. Ngày thì nắng chang chang, đêm xuống lại lạnh ngắt, thế là hơi nước nó đọng lại thành giọt rồi tự chui tọt vào mấy khe hở giữa các cây thép.
• Thêm cái tật xếp kho ẩu nữa. Nhiều chỗ cứ tiện tay quăng thép sát rạt dưới nền đất, chẳng thèm kê kích gỗ hay lót pallet gì cả. Mấy cây thép ép chặt vào nhau tạo thành khe hẹp, nước mà dính vào là nó tự hút sâu vào trong ruột bó thép luôn, không tài nào khô nổi.
• Lại còn vụ trùm bạt. Thấy trời mưa sợ ướt nên lấy bạt nilon quấn kín mít từ đầu tới chân, tưởng bảo quản kỹ nhưng hóa ra lại hại. Hơi ẩm từ dưới đất bóc lên gặp bạt kín không thoát đi đâu được, quẩn quanh bên trong rồi đọng lại như cái lò xông hơi, thép bên trong tha hồ mà đổ mồ hôi.
• Cuối cùng là cái vị trí bãi để. Kho nào nằm gần biển dính gió mặn, hoặc gần mấy khu công nghiệp khói bụi đầy khí lưu huỳnh thì thôi rồi, lớp kẽm nó bị gặm cho bay màu nhanh hơn chỗ khác gấp mấy lần.

Phân cấp mức độ ảnh hưởng của gỉ trắng

Thật ra, không phải cứ thấy thép nổi mốc trắng là vứt đi hết đâu, tùy mức độ nặng nhẹ mà tìm cách cứu thôi. Thường sẽ nằm ở 3 cấp độ dưới đây:

1. Nhẹ nhất là kiểu mới chớm bị. Trên mặt thép chỉ có một lớp phần trắng mỏng mỏng rải rác, lấy ngón tay hay cái giẻ khô quẹt nhẹ một phát là thấy lại lớp kẽm sáng loáng liền. Cái này thì lớp mạ kẽm bên trong chưa suy suyển gì hết, kết cấu thép vẫn nguyên vẹn. Gặp ca này dễ ợt, cứ dỡ mấy bó thép ra kê cho thoáng gió, lấy cái chổi lông mềm quét hoặc lấy giẻ lau sạch bụi phấn đi là xong xuôi.
2. Tới mức trung bình thì bắt đầu hơi phiền rồi. Bột trắng bám dính thành mảng dày, rờ tay vào thấy cồm cộm sần sùi, màu kẽm bên dưới cũng sẫm lại chứ không còn sáng nữa. Lúc này lớp kẽm ngoài cùng đã bị gặm mất một phần rồi đấy. Phải chịu khó lấy bàn chải cước mềm hoặc bàn chải nylon chà kỹ, kết hợp thêm mấy loại dung dịch tẩy chuyên dụng cho kẽm thì mới sạch nổi.
3. Còn nặng nhất là để nước ngâm lâu, mốc trắng nó chuyển màu xám xịt, đen đen, thậm chí bắt đầu lốm đốm mấy chẩm đỏ của gỉ sắt. Thấy đốm đỏ là hiểu rồi đó: Kẽm ngoài bay sạch, nước ăn thẳng vào tận ruột sătts bên trong luôn rồi. Ca này phải mài cạo sạch hết gỉ sét, lấy máy đo xem lớp kẽm còn được bao nhiêu. Thủng chỗ nào thì xịt sơn mạ kẽm lạnh dặm lại, còn nếu ăn sâu quá thì bắt buộc phải chở đi nhúng mạ lại từ đầu chứ không dùng tạm được đâu.

Cách xử lý triệt để hiện tượng gỉ trắng

Thấy thép bị mốc trắng thì việc đầu tiên phải nhớ: Cạo cho sạch cái lớp bột xốp bên ngoài đi, rồi phơi ra chỗ khô ráo có gió lùa. Làm vậy để lớp kẽm tiếp xúc lại với không khí rồi tự làm lành thành cái màng bảo vệ tự nhiên như ban đầu.

Nếu làm bằng tay thì làm lần lượt mấy bước này:

• Trước hết, phải dỡ tung bó thép ra ngay. Cây nào dính nước lôi riêng ra, dựng nghiêng lên hoặc kê so le cho nước chảy tuột đi hết chứ đừng để nó nằm ôm lấy nhau.
• Tiếp theo là chà bụi. Kiếm cái bàn chải cước mềm, bàn chải lông nhựa hoặc lấy vòi xịt nước áp lực nhẹ mà rửa. Lưu ý chỗ này: Chớ dại mà vơ đại mấy cái bàn chải sắt cứng ngắc để cào. Cào thế nó xước nát lớp mạ, chưa kết mạt sắt dính lại trên đó mấy bữa sau gặp ẩm là nó gỉ đỏ lòm lên, chữa lợn lành thành lợn què ngay.
• Nếu mốc bám dai quá, cọ không xi nhê thì phải dòng tới tí mẹo hóa học. Ra tiệm mua ít giấm trắng hoặc pha loãng bột chanh (Axit citric) tầm 5 đến 10 phần trăm, quét đều lên mấy chỗ ố chừng hai ba phút thôi. Xong xuôi phải xả lại bằng nước sạch thật nhiều lần cho trôi hết chất chua đi, rồi lấy giẻ khô hoặc vòi xịt hơi thổi cho kho cong ngay lập tức. Axit mà còn sót lại là nó ăn mòn tiếp đấy.
• Còn xui xẻo để quá đà, kẽm bay mài lộ cả lõi sắt ra ngoài và chớm gỉ đỏ thì phải xử lý kiểu khác. Chỗ đó lấy giấy nhám mịn hay đĩa cước đánh cho sạch bóng lớp gỉ đi. Đánh xong phải mua ngay bình sơn xịt giàu kẽm - Loại xịn hàm lượng kẽm từ 90% trở lên ấy - Xịt dặm lại cho kín bề mặt, vừa chuẩn bài kỹ thuật mà thép cũng không bị rỉ sét ăn loang thêm.

Xêm thêm: Tiêu chuẩn mạ kẽm nhúng nóng ASTM A123

Quy trình bảo quẳn phòng ngừa gỉ trắng chuẩn kỹ thuật

Nói thật là để thép bị mốc rồi mới đi cọ rửa thì vừa tốn công vừa tốn tiền, tốt nhất là lo chặn từ đầu lúc vừa nhập về bãi. Anh em ngoài kho cứ chịu khó làm đúng mấy cái này là đỡ được bao nhiêu việc:

• Kê cao lên, đừng tiếc cao. Đặt cách mặt đất chừng gang tay, tầm mười lăm hai mươi phân gì đó, dùng mấy thanh gốc khô hoặc kê trên pallet đàng hoàng. Xếp thép nhớ để hơi dốc về một đầu, lỡ mưa gió tạt vào thì nước nó tự tuột đi hết chứ không ứ lại được.
• Giữa mấy lớp thép cũng chớ có xếp đè mẹp dí lên nhau. Chêm mấy thanh gỗ con vào giữa các tầng cho nó có khe hở, gió lùa vào thông thoáng thì lớp kẽm mới tự thở rồi lên cái màng xám bảo vệ được.
• Nếu buộc phải để ngoài trời mà trụm bạt thì nhớ né cái trò túm kín mít lại. Trùm bên trên che mưa thôi, còn phần chân bạt bên dưới phải vén hở ra một khoảng lớn cho hơi ẩm bốc ra ngoài, chứ bọc kín qua là thành có lò xông hơi bên trong này.
• Còn mấy xưởng gia công mạ kẽm xong thì nên chạy qua bể thụ động hóa luôn, hoặc quét sơ lớp dầu bảo quản chống gỉ tạm thời. Có lớp này đỡ lo hẳn khoảng vận chuyển xa.

Lời kết

Thép mạ kẽm nổi mốc trắng trông thì ghê nhưng phát hiện sớm thì xử lý cái một, chẳng có gì to tát. Quan trọng nhất vẫn là cái khâu bốc dỡ với xếp kho cho thoáng, vừa giữ được độ bền mà hàng họ nhìn lúc nào cũng sáng đẹp. Bên Steelvina cũng đang làm gắt gao mấy khâu bảo quản này cho các dòng thép hình, thép ống với thép hộp, hàng giao tới chân công trình anh em cứ yên tâm nghiệm thu, đúng chuẩn kỹ thuật từ đầu tới cuối.

 

Nếu mọi người có nhu cầu cập nhật giá mạ kẽm nhúng nóng sắt thép các loại mọi chi tiết xin vui lòng liên hệ qua số máy hotline 24/7 của chúng tôi để biết thêm chi tiết.