Thép ray là sản phẩm thuộc loại thép định hình cao cấp được thiết kế với hình dạng đặc biệt. Được sản xuất trên dây chuyền cán nóng, dễ dàng về các đặc trưng hình học có thể gần giống như thép hình I nhưng được nâng cấp phần đầu và phần đế thành một khối bầu tròn giúp tăng cường khả năng chịu lực tối đa và sự ổn định khi chịu lực theo phương thẳng đứng truyền xuống.

Hình dạng mặt cắt ngang của thép ray

Hiện nay, các loại ray được sản xuất theo tiêu chuẩn quốc tế UIC rất là nhiều chủng loại, phù hợp với từng quốc gia và đơn vị sản xuất. Thông dụng nhất ở Việt Nam vẫn là ray đường tàu và ray cầu trục. Nếu mọi người chưa biết về sản phẩm này có thể xem hình bên dưới để biết thêm về mặt cắt ngang của thanh ray phổ biến nhất trong nước ta.

Thông số kỹ thuật thép ray

• Tên thường gọi : Thép ray, sắt ray, thanh ray, thép ray tàu, thép ray cầu trục, Steel Rail...
• Kích thước : P11, P12, P15, P18, P22, P24, P30, P38, P43, P50, P60, QU70, QU80, QU100, QU120, A100...
• Tiêu chuẩn :GB, EN, ASTM hoặc TCVN
• Mác thép :  U71Mn, U50Mn, Q235B, Q355....
• Công ty nhập khẩu ; STEELVINA
• Ứng dụng : Nghành công nghiệp xây dựng, vận chuyển hàng hóa trong công nghiệp và khai thác rừng, nông nghiệp, lâm nghiệp...

Khái niệm thép ray

Thép ray là sản phẩm chuyên dụng được thiết kế được phục vụ cho một mục đích chính là làm đường ray cho những bánh xe gắn trên đó là hàng hóa hoặc máy móc thiết bị di chuyển một cách ổn định và an toàn. Ví dụ như toa tàu lửa hoặc đường ray cầu trục được di chuyển bởi phía dưới luôn có 2 đường ray trải dài có nhiệm vụ dẫn hướng và di chuyển.

Thép ray có tên quốc tế là Steel Rail, là một sản phẩm quan trọng không thể thiếu trong các công trình giao thông và đặc biệt là nghành công nghiệp nặng. Xử lý vật liệu, hàng hóa, con người di chuyển giúp tiết kiệm thời gian và tiền bạc cho doanh nghiệp. Mang lại sự hiện đại, văn minh bởi ngày nay có sự ra đời của các toa tàu di chuyển với tốc độ rất cao, tàu cao tốc các loại.

Phân loại thép ray

Tại Việt Nam hiện nay, chủ yếu thép ray được nhập khẩu bởi trong nước chúng ta chưa tự sản xuất được mặt hàng nay. Thông dụng nhất vẫn là thép ray P và thép ray Qu, ngoài ra còn có một số loại thép ray A nhưng được phục vụ theo một số dự án chủ đầu tư chỉ định mới sử dụng bởi mặt hàng cao cấp có đơn giá cao. Còn đối với những dự án kết cấu thép hoặc xây dựng cơ sở hạ tầng chung thì 2 loại P và Qu đa số đã ứng được tất các các nhu cầu. Tùy có khác nhau về thiết kế, nhưng cùng chung một đích là làm đường ray cho các phương tiện di chuyển có bánh xe.

1. Thép ray P là gì ? 

 Thép ray P là loại đường ray chuyên dụng phục vụ cho các đường ray chính trong hệ thống đường tàu hoặc làm ray cầu trục hoặc đường vận chuyển tạm thời có tải trọng vừa và nhỏ.

Tìm hiểu về ký hiệu của chữ P là theo tiêu chuẩn sản xuất của loại thép này, chữ số đi kèm với ray P ví dụ như P24, P38, P43 quy ước tải trọng bản thân trên mỗi mét là số kilogam. Được phân loại thành loại ray P tải trọng nhẹ và tải trọng nặng.

• Thép ray P nhẹ bao gồm các kích thước loại P11, P12, P15, P18, P24 và P30
• Thép ray P nặng bao gồm : P38, P43, P50, P60
• Mác thép thông dụng nhất là : Q235, 55Q, 50Mn, U71Mn
• Tiêu chuẩn : GB của Trung Quốc sản xuất.

Thép ray P được ứng dụng chính trong các đường ray chính (tuyến đường ray bắc nam tại Việt Nam) đường hầm, đường cong của hệ thống đường sắt. Sử dụng trong các công trường nhà máy làm đường ray tạm thời, cầu trục nhỏ, tốc độ di chuyển chậm và tần suất hoạt động ít.

2. Thép ray Qu là gì ? 

Thép ray qu là sản phẩm chuyên dụng, phục vụ cho các đường ray cầu trục, ray cần cẩu (crane rail). Qu là chữ viết tắt của qui trong tiêu chuẩn của nước China. Đi kèm có bốn kích thước chính là QU70, 80, 100, 120. Các chữ sau giúp chúng ta phân biệt giữa các kích thước và chỉ trọng lượng của mỗi loại.

Về mặt hình học mặt cắt ngang gần giống với chữ I hoặc ray P nhưng bề mặt bầu cánh trên và cánh dưới to hơn ray P. Cho phép chịu được nhiều tải trọng hơn và độ cân bằng lớn hơn. Loại ray này là loại ray nặng, độ cứng và chống mài mòn cực kỳ cao. Tiết diện rộng hơn giúp phân tán tải trọng theo các phương xuống dầm đỡ cao hơn, giảm sự làm việc và mài mòn cho bánh xe phía trên di chuyển êm ái và nhanh hơn.

Được thiết kế với thành phần carbon và mangan cao theo mác thép U71Mn và 50Mn. Ứng dụng chính trong các hệ thống cẩu trục, cổng trục, đường di chuyển cho cẩu tháp, xe cầu có tải trọng lớn vài tấn đến hàng trăm tấn và cho phép di chuyển liên tục trong các địa hình hiểm trở, môi trường ngoài trời, hóa chất, cảng biến mà không bị biến dạng hay cong vênh.

3. Thép ray cầu trục

Thép ray cầu trục là một tên gọi khác thuộc chủng loại thép ray. Có mặt cắt hình học chữ I phình to theo kích thước và nhà sản xuất chuyên dụng cho các loại cầu lớn nhỏ. Đây là sản phẩm mang tính quan trọng bởi ngoài chịu lực thì tính an toàn phải tuyệt đối bởi con người làm việc tiếp xúc mỗi ngày.

Thế mạnh là khả năng chịu lực tốt hơn các loại ray khác, độ bền cao, tính ổn định đảm bảo vận hành êm ái, không bị rung lắc hay chệch bánh xe. Được sản xuất từ loại thép carbon và mangan cao để gia tăng độ cứng, thông thường sản xuất này có xuất xứ từ Đức, chi phí cao hơn gấp nhiều lần so với các loại ray Trung Quốc.

4. Thép ray vuông

Thép ray vuông là một loại phụ kiện cũng rất được sử dụng nhiều trong các loại cẩu trục dẫn hướng cho các thiết bị nâng hạ trong nhà hoặc ngoài trời. Khác với các hình thù đặc biệt như các loại ray chuyên dụng khác, như tên gọi là một thanh thép hình vuông đặc được nối với nhau bằng các liên kết hàn, có khe co giãn bằng cao su, sử dụng chính trong các hệ thống có tải trung bình hoặc nhỏ.

- Bề mặt được gia công mài phẳng để đảm bỏa bánh xe di chuyển êm ái, được hàn trực tiếp lên bề mặt cánh dầm của cầu trục, vật liệu sản xuất thường là mác mác SS400, S45C, A572, Q235 để đảm bảo độ cứng, làm việc tốt.

- Thép ray vuông  đa dạng hơn về quy cách, có thể đặt chọn lựa theo yêu cầu phôi thép theo hai cạnh hình vuông. Ví dụ như : 20x20, 30x30, 40x40, 50x50, 60x60, 80x80, 100x100.... Tùy vào từng tải trọng của hệ thống nâng hạ mà cấc kỹ sư sẽ tính toán được kích thước ray cho phù hợp. Thông dụng nhất vẫn là 30x30 và 40x40 cho các cẩu trục tải trọng dưới 5 tấn.

- Ưu điểm là giá thành rẻ, dễ dàng thi công, độ bền cao, gia công theo yêu cầu nhanh chóng. Nhược điểm là khó thay thế, độ an toàn không bằng khi sử dụng ray P hoặc Qu.

- Ứng dụng trong lắp đặt dầm đôi, cổng trục nhỏ, xe phà tự động, vận chuyển máy móc thiết bị trong kho bãi diện tích nhỏ.

Thành phần hóa học & tính chất cơ lý

Trước khi dự án được bắt đầu, các kỹ sư kết cấu đã tính toán khả năng chịu tải và độ an toàn cho mỗi tuyến đường ray một cách phù hợp nhất. Sau đó mới tham khảo tiêu chuẩn, mác thép, kích thước, nhà sản xuất nào để lựa chọn sản phẩm ray cuối cùng cho công trình. Muốn làm được việc này thuận lợi và tiết kiệm thời gian nhất, bên nhà sản xuất phải đưa cho chủ đầu tư tham khảo về thành phần cũng như mác thép, tính chất cơ lý của mỗi chủng loại và kích thước ray.

Mục đích để xác định là các thành phần về hình dạng, kích thước phải đáp ứng tất cả các yêu cầu đề ra của nhà thiết kế dự án. Dưới đây là bảng thành phần hóa học và các tính chất cơ lý được Steelvina nhập khẩu từ các quốc gia trong Đông Nam Á mới nhất hiện nay.

1. Bảng thành phần hóa học

2. Bảng tính chất cơ lý

Những thông số trên quy định cho các loại ray thông dụng như U71Mn và 50Mn nhưng tùy vào mỗi chủng loại khả năng chịu tải sẽ khác nhau khi xét về tốc độ, tải trọng động khác nhau để lựa chọn các thông số, kích thước cho phù nhất cho dự án. Đảm bảo tính an toàn tuyệt đối cho con người và tài sản khi sử dụng thép ray để di chuyển hàng hóa vận liệu.

Lý do tại sao không sử dụng loại ray vuông và lại sử dụng thép ray chuyên dụng ? 

Khi sử dụng thép ray chuyên dụng sẽ đảm bảo được sự an toàn và tuổi thọ lâu dài, phù hợp cho các dự án quan trọng, trọng điểm quốc gia như bến cảng, công trình vượt sống, cầu.... Dưới đây là những điểm mạnh của thép ray được Steelvina đúc kết lại : 

• Khả năng chịu tải trọng lớn, độ cứng cao
• Khả năng chống uốn và chống vặn xoắn hiệu quả
• Độ mài mòn vượt trội, tuổi thọ công trình cao, có thể chịu trong các môi trường ngoài trời tốt
• Đảm bảo tối đa sự ổn định và an toàn tuyệt đối, giảm ma sát, dễ dàng thi công lắp đặt.

Bảng tra kích thước, trọng lượng thép ray

Việc tìm hiểu trọng lượng phục vụ cho các công tác vận chuyển, bóc tách khối lượng trước khi mua hàng. Cần lưu ý là đối với sản phẩm thép ray khi giao dịch mua bán có đơn vị tính là kilogam. Đối với barem lý thuyết quy định theo nhà máy, ví dụ như thép ray P24 nặng 24 kilogam trên mỗi mét.

Tiêu chuẩn sản xuất thép ray hiện nay trên thế giới

Nhằm mục đích phục vụ cho các dự án trong và ngoài nước được thuận lợi, chúng tôi gửi đến cho khách hàng tham khảo các tiêu chuẩn hiện hành của các quốc gia như sau.

1. Tiêu chuẩn Din 536 P1:1991

2. Tiêu chuẩn YB 5055-2014

3. Tiêu chuẩn YB 11264-2012

4. Tiêu chuẩn 2585-2007

5. Tiêu chuẩn EN 13674-4

6. Tiêu chuẩn DIN 5901

7. Tiêu chuẩn ASTM A1

8. Tiêu chuẩn JIS E1101-2001, E1103

Bảng giá thép ray mới nhất Tháng 01/2026

Đơn giá thép ray thông thường được chia theo hai dạng chính đó chính là ray nhẹ mác thép Q235 và ray nặng mác U71Mn. Chủ yếu được nhập khẩu từ các nước như China, Korea, Nga,.. Những sản phẩm này có sự chênh lệnh nhau tại thị trường nội địa bởi giá các nhà máy sản xuất và chi phí logistic và thuế. Nếu yêu cầu trong một số trường hợp đặc biệt sản phẩm đạt chuẩn quốc tế UIC có thể có chi phí cao hơn. Dưới đây là bảng giá tham khảo tại nội địa Việt Nam mà Steelvina cung cấp : 

•  Đơn giá đã bao gồm chi phí vat, chưa bao gồm vận chuyển
• Đầy đủ các giấy tờ liên quan về sản phẩm, chứng chỉ nhập khẩu và chất lượng
• Cam kết hàng mới 100% chưa qua sử dụng

BẢNG GIÁ THÉP RAY THIẾU THEO TỪNG MÁC THÉP MỚI NHẤT NĂM 2026

Ứng dụng thực tế của thép ray trong nghành công nghiệp nặng

Khi nhắc đến thép ray, chúng ta thường nghĩ ngay đến thép ray đường tàu hỏa. Ngoài ra, loại thép này còn được ứng dụng rất nhiều trong các nghành công nghiệp khác, giúp vận chuyển con người, hàng hóa, máy móc, thiết bị trong xây dựng và gia công chế tạo cơ khí bằng đường ray cầu trục. Cùng điểm lại những ứng dụng thông dụng nhất của thép ray bao gồm: 

1. Ứng dụng trong nghành giao thông vận tải

Là một trong các mục tiêu được sử dụng nhiều nhất, bao gồm các loại ray nặng và ray đặc biệt trong các hệ thống: 

- Đường sắt xuyên quốc gia và cao tốc, quy cách sử dụng ray P43, 50, 60 đảm bảo khả năng chịu tải trọng lớn và an toàn khi tốc độ nhanh.

- Hệ thống đường tàu điện ngầm và nội đô thị sử dụng các loại ray chuyên dụng đặc biệt có độ chính xác cao và khả năng giảm chấn tốt.

- Sử dụng trong đường ray chuyên dụng trong các khu công nghiệp, kho bãi hoặc những tuyến đường ray phụ dẫn vào nhà máy, bờ biển, cảng biển.

2. Ứng dụng trong nghành công nghiệp nặng & xây dựng

THép ray đóng vai trò rất quan trọng trong các đường ray vận chuyển tải trọng lớn trong nghành xây dựng và công nghiệp nặng.

- Sử dụng trong hệ thống cẩu trục làm đường ray dẫn hướng cho cầu trục nhà máy, nhà xưởng, cổng trục ngoài trời, giúp nâng hạ những cấu kiện, kết cấu thép nặng hàng trăm tấn thông thường sử dụng loại ray qu70, 80, 100, 120...

- Sử dụng để dẫn hướng cho xe con, xe goòng trong các nhà máy sản xuất gạch men, xưởng đúc bê tông, nhà máy đóng tàu thuyền, vận chuyển phôi thép và các vật liệu nặng khác.

- Sử dụng trong xây dựng cẩu thấp làm bệ đỡ và đường ray di chuyển cho các cẩu tháp tại các công trình xây dựng và khai thác tài nguyên.

3. Ứng dụng trong nghành khai thác khoảng sản & nông lâm nghiệp

Thép ray thường được sử dụng là loại thép ray nhẹ làm mạng lưới vận chuyển nội bộ bao gồm: 

- Khu khai thác hầm mỏ, giúp làm đường cho xe chở quặng, than hoặc đá, cát, xi măng, thiết bị máy móc...

- Khai khai khoáng lâm nghiệp, nông nghiệp làm đường dẫn hướng trong các khu đất có diện tích lớn, thu hoạch nông sản bắp, mì, ngô, chuố